Evropska komisija je u Izvještaju o Crnoj Gori za 2026. godinu konstatovala dobar napredak u Poglavlju 18 – Statistika i potvrdila dobar nivo pripremljenosti u ovoj oblasti. Preporuke iz prethodnog izvještaja uglavnom su sprovedene, uz prepoznate rezultate u unapređenju metodologije, dostavljanju podataka Eurostatu i povećanju proizvodnje i objavljivanja statističkih podataka u skladu sa evropskim standardima.

U oblasti makroekonomske statistike posebno je istaknuta završena velika revizija nacionalnih računa za period 2006-2023. godine, kojom su uključeni novi izvori podataka, među kojima su podaci iz popisa stanovništva i poljoprivrede, i unaprijeđena metodologija. Ključni podaci nacionalnih računa, uključujući bruto domaći proizvod, bruto nacionalni dohodak i glavne agregate, proizvode se u skladu sa Evropskim sistemom računa (ESA 2010).

Početak redovne proizvodnje statistike državnih finansija (GFS) i podataka za proceduru prekomjernog deficita (EDP) tokom 2026. godine Evropska komisija prepoznala je kao značajan napredak. Usvojena je i Mapa puta kojom su definisani rokovi i obuhvat daljeg unapređenja kvaliteta i obuhvata ovih podataka, kao i aktivnosti za rješavanje preostalih metodoloških pitanja.

Evropska komisija posebno je istakla značajno povećanje broja skupova podataka dostavljenih Eurostatu, kao i znatno unaprijeđenu saradnju MONSTAT-a, Ministarstva finansija i Centralne banke Crne Gore. Uspostavljanjem Upravljačkog odbora za implementaciju metodologije ESA 2010 obezbijeđen je sistematičniji pristup usklađivanju sa evropskim zahtjevima.

U oblasti statističke infrastrukture prepoznato je jačanje koordinacione uloge MONSTAT-a, kao i unapređenje zakonskog okvira u skladu sa pravnom tekovinom Evropske unije. Izmjenama zakona unaprijeđeni su pristup administrativnim izvorima podataka, zaštita povjerljivosti i podataka, kao i razgraničenje odgovornosti za proizvodnju GFS i EDP statistike. Crna Gora je dostigla i visok stepen usklađenosti u oblasti statističkih klasifikacija i registara.

Pozitivni rezultati ostvareni su i u drugim statističkim oblastima. Statistika energetike je u potpunosti usklađena sa evropskim zahtjevima, u statistici poljoprivrede ostvaren je značajan napredak, a u statistici saobraćaja dobar napredak. U statistici međunarodne trgovine robom i uslugama konstatovan je dobar stepen usklađenosti, dok Crna Gora ispunjava obavezne zahtjeve za dostavljanje podataka o harmonizovanom indeksu potrošačkih cijena.

Ostvareni rezultati predstavljaju potvrdu stručnog rada i posvećenosti zaposlenih u MONSTAT-u i zajedničkih napora institucija sistema zvanične statistike. Pozitivne ocjene Evropske komisije dolaze nakon privremenog zatvaranja pregovaračkog Poglavlja 18 – Statistika, 12. oktobra 2026. godine, i predstavljaju dodatni podsticaj za nastavak modernizacije, unapređenje kvaliteta i dostupnosti zvaničnih statističkih podataka.

Za održiv nastavak ovog napretka od posebnog su značaja jačanje kadrovskih kapaciteta i obezbjeđivanje odgovarajućeg poslovnog prostora za MONSTAT. Stvaranje uslova za zapošljavanje i razvoj stručnog kadra, uz adekvatne uslove rada, predstavlja neophodnu podršku daljem razvoju zvanične statistike i ispunjavanju obaveza u procesu evropskih integracija.

Izvor: Evropska komisija, Izvještaj o Crnoj Gori za 2026. godinu, Poglavlje 18 – Statistika.